راهنماي تحصيل در ايران

شايد تا به حال براي شما هم پيش آمده باشد كه همكار، همسايه و يا دوستي دست بچه‌ي كنكوري‌اش را گرفته و آمده پيش‌تان و بپرسد دختر يا پسرش در چه رشته‌اي درس بخواند و چگونه انتخاب رشته كند؟ شما هم لابد كلي حرف‌هاي كلي تحويل آن‌ها داده‌ايد كه علاقه و تلاش مهم است و چنان است و چنين.

من اما خيلي رك خواهم گفت از اين كه گذشت آيا بچه‌اي كوچك‌تر از اين داريد يا نه؟ در ايران با توجه به سيستم فشل آموزشي چه در مدارس و چه دانشگاه‌ها، نبايد نااميد شد چرا كه راه‌هايي هم هست تا كم‌تر اين نظام آسيب ديد. البته منظورم نظام آموزشي‌ست وگرنه دلتان را خوش نكنيد هيچ راهي براي نجات از نظام سياسي نيست! اما بايد زود جنبيد از دبيرستان.

در ايران با توجه به حافظه‌محوري آزمون‌ها و امتحانات و كلاس‌ها و مدارس و معلمان. و اين كه عموما كسي به فكر هوش و خلاقيت دانش‌آموزان نيست و نمي‌خواهد آن‌ها را بيش از هر چيز به درست فكر كردن وا دارد. پس بهتر است در دبيرستان رشته‌اي را برگزينيد كه اگر از پس چنين كارهايي چندان بر نمي‌آيند حداقل سرچشمه‌هاي اوليه‌ي آن و كنجكاوي و طراوت ذهني را زير بار محفوظات دفن نكنند.

اين رشته در حال حاضر رياضي و فيزيك است. چرا كه اگر كمي هوش داشته باشيد در درس‌هاي اين رشته كم‌تر حفظ مي‌كنيد و بيش‌تر فكر. اين مرحله‌ي اول و اما دانشگاه.

از آن‌جا كه كنكور قمار سرسام‌آور و كشنده‌اي‌ست براي نوجوانان زبان‌بسته تا يكباره به شهري و دانش‌گاهي و رشته‌اي پرت شوند، درست مانند زماني كه پرتاب شدند به شكم مادر در كشوري و شهري و خانواده‌اي كه بارها تا آخر عمر از خدا تا ازدواج والدين‌اش را به عنوان مسببين امر نفرين كرده و مي‌كنند كه حالا كه چنين ام كاش از بيخ و بن نبودم. كنكور هم دقيقا به همين كوري بخت اين بي‌چاره‌ها را رقم خواهد زد.

بهترين راه‌حل اما قمار نكردن است. چگونه؟ خيلي راحت با زبان شيرين انگليسي. ليسانس زبان را در يكي از دانشگاه‌ها كه چندان توفيري با هم – حداقل در اين رشته – ندارند بگيريد. در چهار سالي كه زبان مي‌خوانيد علاوه بر زبان كمي هم بگذاريد سر و گوش‌تان بجنبد و سرك بكشيد به اين رشته و آن دانشكده و اين گروه و آن دانشگاه.

اين طوري علاوه بر اين كه بزرگ مي‌شويد، فرصت داريد براي قماري كه چهار سال آن را به تاخير انداخته‌ايد آماده شويد. درست حدس زده‌ايد. كنكور فوق‌ليسانس. بعد از ليسانس حالا شما هستيد و كلي رشته كه با شناخت نسبي و بالغانه‌تر و نه تحت تاثير ديگراني كه در معيت والدين از او مشورت تلفني يا ايستاده دم در گرفته‌ايد، شما خودتان انتخاب مي‌كنيد. اگر زرنگ باشيد و زود بجنبيد مي‌توانيد در نيمه راه ليسانس انتخاب فوق‌ليسانس خود را هم كرده باشيد و حتا از درس‌هاي آن هم چيزهايي خوانده باشيد.

فوق كه قبول شديد به مدد زبان انگليسي كه داريد شما خدايي خواهيد كرد. يادم هست كه زمان ما روي جلد كتاب زبان دبيرستان نوشته بود كه هر زبان جديد پنجره‌اي‌ست به دنيايي تازه. كه البته زبان انگليسي براي جامعه‌ي ما پنجره‌اي‌ست به همه‌ي جهان.

سه‌ترمه تمام كردن و سريع دفاع كردن را بي‌خيال شويد. مثل بچه‌ي آدم ترمي دو درس بگيريد و فارغ از استاد بلد و نابلد احتمالي كه نصيب‌تان مي‌شود به مدد زبان برويد و آب را از سرچشمه برداريد و گوارايي علم و دانش را تازه آن وقت است كه درك خواهيد كرد. سه ساله فوق را بگيريد. اما باسواد.

دكترا در ايران نه به درد شما مي‌خورد نه ايران. اگر توانستيد براي دكترا برويد آن سوي مرزها كه عالي‌ست وگرنه دو سه سالي بمانيد و مطالعه و تحقيق كنيد از آن سوها خودشان به سراغ‌تان مي‌آيند.