فمينيسم حزبالهي
كودك و سرباز فيلم اول ميركريمي روايتي تقريبا بيقضاوت دربارهي برخي از نارساييهاي جامعهي ايرانيست. اين فيلم ساده و دلنشين به عنوان كار اول سازندهاش پذيرفتنيست. اما بعد از آن ميركريمي بيشتر برندهي سوژههايش بود كه شديدا بنا بر اصطلاح رايج سياستگذاران سينمايي معناگرا ميزدند.
به همين سادگي آخرين فيلم ميركريمي كه برندهي جايزهي بهترين فيلم جشنوارهي فجر هم بود بر خلاف ساختههاي قبلي از معناگرايي دور شده به واقعگرايي اجتماعي رو ميآورد. بياني ساده از يك روز زنيست كه تمام زندگياش زير سايهي مادر و همسر بودن مدفون شده و او مردد است كه از اين زيستن فرار كند و آن را رها سازد.
لحن فيلم كه بيشباهت به داستانهاي زويا پيرزاد نيست، گزارشي روزانه از كارهاي طاهره است كه سعي ميكند هويت فردي خود را احيا كند. شعر بگويد و فعاليتهايي غيرمادرانه و غيرهمسرانه داشته باشد كه در آن به عنوان يك زن احساس خوشي كند. آن طور كه در تنهايي آواز ميخواند و دختر نوجوانش را با صداي دلنشينش تعجبزده ميكند.
فيلم با وجود موضوع فمينيستياش با دوري از قضاوت دربارهي جامعه، سنتها و قوانين آن بيكسي و تنهايي زن را تحليل نميكند و هرگز اشارهاي يا كنايهاي به علل اين حس بيهودگي نميكند. البته فيلمساز هم موضوع فيلم را تنهايي صرف اعلام ميكند و نه حتا تنهايي يك زن.
ميركريمي ميگويد اين شرايط براي يك مرد هم ممكن است در جامعهي ما پيش بيايد. تا حساب خود را از رويكرد انتقادي فمينيستي به مسايل زنان جدا كند. او كه ظاهرا ايدهي اوليهي فيلم را بعد از ديدن فيلم دايره ساختهي جعفر پناهي يافته است. سعي كرده در فيلمش هيچ كس را محكوم نكند.
در حالي كه نابساماني و مشكلات زنان در جامعه چندان هم بيمقصر نيست. او با مهارت مسايل زنان را طوري دور ميزند تا حرفهاي غيرخوديها را تكرار نكرده باشد و از شان فيلمساز متدين بودنش چيزي كاسته نشود و حتا عناصري را در فيلم قرار ميدهد تا هرگز گزندي به سنتهاي جامعه وارد نشود.
از جمله اين كه ترك خانه براي طاهره بازگشت به خانهي پدريست. مطابق همهي سنتهاي موجود جامعه و حتا در اين بازگشت از برادر ميخواهد تا به دنبالش بيايد و نه اين كه خود برود. حتا جاهايي كه به بيتوجهي جنسي و عاطفي شوهر طاهره اشاره ميكند ماديگرايي و كار مرد را باني امر ميداند و از اين آن طرفتر نميرود.
اما بهترين اين فيلم بازيگر نقش اول آن يعني هنگامه قاضيانيست كه با فيزيك و صداي مناسب و بازي گيراي خود حال و هواي فيلم را اثرگذار و شخصيت طاهره را در آن پرمايه كرده است.
او البته جايزهي بهترين بازيگر نقش اول زن را از آن خود كرده است كه به نظر سزاوار آن ميرسد هر چند بدون ديدن كار ديگران چنين قضاوتي منصفانه نيست. نكتهي جالب فيلم اين است كه تيتراژ را عباس كيارستمي نوشته است.
ظاهرا قرار بر اين است كه فيلم در نوروز 87 اكران شود در اين صورت از دستش ندهيد.
لينك مطلب
و
دربارهي آن با موضوع
فيلم و سينما
مطلب را به بالاترین بفرستید